نوجوانی یکی از مراحل رشد است: نوجوانی یک دوره ی گذار جسمی و روانشناختی رشد انسان است که بین دوره ی کودکی و بزرگسالی رخ می دهد. هدف فرهنگی نوجوانی این است که فرد برای پذیرش نقش های بزرگسالی اماده شود. معمولا نوجوانی از 12 سالگی تا 22-25 سالگی را در بر می گیرد.
از لحاظ بیولوژیکی نوجوانی با شروع بلوغ و اتمام رشد جسمانی شناخته می شود. تغییرات در اندام های جنسی و ویژگی هایی مانند قد، وزن و حجم عضلات نیز رخ می دهد. هم چنین نوجوانی دوره ی تغییرات عظیم در رشد مغزی و پختگی است.
به لحاظ شناختی نوجوانی با رشد در تفکر انتزاعی، دانش و استدلال منطقی مشخص می شود.
از لحاظ اجتماعی نوجوانی دوره امادگی برای پذیرش نقش های بزرگسالی مانند شاغل شدن و شریک عاطفی بودن هست. این مرحله با تغییرات عمده ای همراه است. معمولا این دوره با عبارت هایی مانند "بحران هویت"، نرمال است که نرمال نباشی و دیوانگی های (سایکوزهای) به هنجار شناخته می شود.
چرا من به نسبت دوران کودکی ام متفاوت عمل می کنم؟
بدن و مغز شما این دوران به صورت به طور چشمگیری تغییر میکند.
رفتار های جدیدی از خود نشان می دهید و ممکن است این رفتار های شما والدین و اعضای دیگر خانواده را ناکام یا عصبانی کند. به شکل قابل ملاحظه ای تمرکز شما پایین می آید و تمرکز برایتان سخت تر می شود. شما متوجه می شوید که انجام وظایف محول شده برایتان دشوارتر است و شما در نوجوانی در رفتارهای پرخطری درگیر می شوید که ممکن است پیامد های منفی برای شما داشته باشد.
تمام این ها رفتارهای به هنجاری هستند و در نتیجه ی تغییرات مغزی شما رخ می دهد.
در مغزم چه اتفاقاتی می افتد؟
می توان عملکرد مغز را شبیه عملکرد یک کامیپوتر در نظر گرفت. مغز شامل سخت افزار (ساختار هایش) و نرم افزار (عملکردش) تشکیل شده است.
مغز نوجوانان با مغز بزرگسالان متفاوت است: مغز نوجوانان در حال رشد است و این رشد تا پختگی کامل در سنین 22-24 سالگی ادامه می یابد.
تغییرات بزرگی در نواجی حجمی مغز که مسئول خودکنترلی، قضاوت، هیجان ها و سازمان دهی هستند بین بلوغ و بزرگسالی اتفاق می افتند. بنابراین تصمیم گیری ضعیف، بی پروایی و طغیان های هیجانی که مشخصه ی رفتار نوجوان است ممکن است بروز پیدا کند.
در طی سال های نوجوانی مرحله ی دوم جهش مغزی رخ می دهد (مرحله ی اول در 18 ماه اول زندگی اتفاق می افتد). در مرحله دوم رشد مغزی ارتباطات بین نورون ها که استفاده نمی شود از بین می رود، در عوض ارتباطات نورونی که مورد استفاده هستند سریع تر می شوند. به این فرایند "هرس" کردن گفته می شود و مغز را کارامد تر می کند.
بنابراین رشد مغز نوجوان اگاهانه به وسیله ی خودشان کنترل می شود: به عبارت دیگر نوجوانانی که یاد می گیرند به افکارشان سازمان دهند، مفاهیم انتزاعی را درک کنند و تکانه هایشان را کنترل کنند می توانند به این پایه های شبکه ی عصبیشان در بقیه زندگی تکیه کنند.
بنابراین تصمیم گیری اگاهانه و اتخاذ سبک های زندگی سالم در نوجوانی بر بقیه ی زندگی شما اثر می گذارد. این موضوع در مورد عادت های بد نیز صادق است. برای مثال تحقیقات نشان داده اند نوجوانان در مقایسه با بزرگسالان نسبت به اثرات الکل روی حافظه و یادگیری اثر گذارتر است. نوجوانانی که مکررا الکل استفاده می کنند از اثرات طولانی مدت منفی ان بیشتر رنج می برند. به عبارتی دیگر مصرف مکرر الکل در عملکرد مغزی تداخل می کند و اثرات منفی طولانی مدتی بر رشد مغز می گذارد.
