Ποιοί είναι οι υποτύποι της κατάθλιψης;
Είναι συνηθισμένο να υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κατάθλιψης, οι οποίοι μπορούν να έχουν διαφορετική πορεία. Τα σημεία και τα συμπτώματα διαφέρουν ως προς τον αριθμό, τον χρόνο, τη βαρύτητα και την επιμονή, αλλά στο σύνολό τους είναι αρκετά παρόμοια. Καθώς οι διαφορετικοί τύποι κατάθλιψης μπορεί να απαιτούν διαφορετικές θεραπείες, ο γιατρός σας θα θελήσει να προσδιορίσει ποιος τύπος σας επηρεάζει. Υπάρχουν επίσης διαφορές στον τρόπο με τον οποίο τα άτομα βιώνουν κατάθλιψη και εκφράζουν συμπτώματα ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τον πολιτισμό.
Η κατάθλιψη είναι μια συναισθηματική διαταραχή ή διαταραχή διάθεσης που στους περισσότερους ασθενείς εμφανίζεται σε φάσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι περίοδοι της φυσιολογικής διάθεσης εναλλάσσονται με καταθλιπτικά επεισόδια. Μερικές φορές, εκτός από καταθλιπτικά επεισόδια, εμφανίζονται μανιακά επεισόδια που χαρακτηρίζονται από ευφορία (πολύ υψηλή διάθεση), υπερδραστηριότητα, ευερεθιστότητα και διέγερση. Σε αυτή την περίπτωση δεν διαγιγνώσκεται μια μονοπολική κατάθλιψη αλλά μια διπολική κατάθλιψη (καταθλιπτικό επεισόδιο στο πλαίσιο μιας διπολικής συναισθηματικής διαταραχής) .
1. Καταθλιπτικό επεισόδιο
Η πιο κοινή και τυπική μορφή κατάθλιψης είναι το καταθλιπτικό επεισόδιο. Ένα επεισόδιο μπορεί να ξεκινήσει γρήγορα μέσα σε λίγες ημέρες ή αργά σε αρκετές εβδομάδες και συνήθως έχει διάρκεια αρκετών εβδομάδων και μηνών. Ένας αριθμός καταθλιπτικών συμπτωμάτων πρέπει να είναι παρόντα μόνιμα για τουλάχιστον 2 εβδομάδες ώστε να μπορούμε να μιλάμε για καταθλιπτικό επεισόδιο. Η πλειοψηφία των ανθρώπων που βιώνουν ένα καταθλιπτικό επεισόδιο θα παρουσιάσουν και άλλα επεισόδια μελλοντικά στη ζωή τους (υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή). Αυτός ο κίνδυνος υποτροπής μπορεί να μειωθεί με την κατάλληλη θεραπεία.
2. Υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή
Όταν το καταθλιπτικό επεισόδιο επαναλαμβάνεται, μιλάμε για υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή.
3. Δυσθυμία
Η δυσθυμία χαρακτηρίζεται από καταθλιπτική συμπτωματολογία ηπιότερης βαρύτητας σε σύγκριση με τα καταθλιπτικά επεισόδια ή την υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή. Ωστόσο, η διαταραχή αυτή ξεκινά κυρίως κατά την εφηβεία και είναι επίμονη, με συμπτώματα που διαρκούν τουλάχιστον 2 χρόνια ή μερικές φορές δεκαετίες. Οι άνθρωποι που πάσχουν από αυτό το είδος κατάθλιψης μερικές φορές εμφανίζουν επιπλέον και καταθλιπτικά επεισόδια. Σε αυτή την περίπτωση, όπου υπάρχει δυσθυμία και καταθλιπτικά επεισόδια, η διάγνωση είναι διπλή κατάθλιψη.
4. Διπολική διαταραχή
Διπολικές Συναισθηματικές Διαταραχές (μανιοκαταθλιπτική διαταραχή) είναι σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Είναι λιγότερο συχνές από τις μονοπολικές διαταραχές.
Διακρίνονται σε δύο υποτύπους: Διπολική Ι και Διπολική ΙΙ.
Οι ασθενείς με Διπολική Ι Διαταραχή παρουσιάζουν τόσο καταθλιπτικά όσο και μανιακά επεισόδια. Τα μανιακά επεισόδια μπορεί να εμφανιστούν αιφνίδια μετά από αρκετά καταθλιπτικά επεισόδια, και τότε η αρχική διάγνωση της μονοπολικής κατάθλιψης πρέπει να αλλάξει σε διπολική συναισθηματική διαταραχή. Αυτή η αλλαγή στη συναισθηματική κατάσταση μπορεί να συμβεί πολύ γρήγορα (π.χ. μέσα σε ένα βράδυ) μετά από ένα καταθλιπτικό επεισόδιο ή ακόμα και μετά από μήνες ή χρόνια σταθερής διάθεσης.
Οι μανιακές φάσεις χαρακτηρίζονται από υπερβολικά ανεβασμένη διάθεση, συνοδευόμενη από υπερδραστηριότητα, ανησυχία, ευερεθιστότητα, πολυλογία και μειωμένη ανάγκη για ύπνο.
Η μανία επηρεάζει τη σκέψη, την κρίση και την κοινωνική συμπεριφορά, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα και δυσκολίες. Κατά τη διάρκεια μιας μανιακής φάσης, το άτομο μπορεί να εμπλακεί σε απρόσεκτες ή επικίνδυνες σεξουαλικές πρακτικές ή να λάβει λανθασμένες επαγγελματικές ή οικονομικές αποφάσεις.
Η καλύτερη περιγραφή αυτής της εναλλαγής 'συναισθηματικής αναταραχής' είναι:
'Από την κορυφή του κόσμου, στα βάθη της απόγνωσης'.
Διπολική Διαταραχή Τύπου ΙΙ: Όταν τα μανιακά συμπτώματα είναι λιγότερο έντονα και δεν προκαλούν σημαντικά ψυχοκοινωνικά προβλήματα, δεν διαγιγνώσκεται μανιακό αλλά υπομανιακό επεισόδιο. Αν ένα άτομο εμφανίζει τόσο καταθλιπτικά όσο και υπομανιακά επεισόδια, τότε διαγιγνώσκεται με διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ. Μερικές φορές, το υπομανιακό επεισόδιο εμφανίζεται αμέσως μετά το τέλος ενός καταθλιπτικού επεισοδίου.
5. Ψυχωτική κατάθλιψη
Μια ειδική μορφή καταθλιπτικού επεισοδίου είναι η ψυχωτική ή παραληρητική κατάθλιψη. Η ψυχωτική κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από ψευδείς ιδέες και πεποιθήσεις και μερικές φορές και από ψευδαισθήσεις. Τα παραληρήματα συνήθως επικεντρώνονται σε υπερβολικά αισθήματα ενοχής (π.χ. 'Είμαι μόνο ένα βάρος για την οικογένειά μου' ή 'Έχω κάνει ένα τρομερό λάθος'), γύρω από το φόβο της πλήρους οικονομικής καταστροφής ή γύρω από έναν υπερβολικό φόβο ανίατης σοβαρής νόσου (υποχονδριακό παραλήρημα). Τα παραληρήματα τυπικά είναι παρόντα ακόμη και αν υπάρχουν ενδείξεις για το αντίθετο (π.χ. αρκετά διαθέσιμα χρήματα). Οι ασθενείς με ψυχωτική κατάθλιψη χρειάζονται σχεδόν πάντα ψυχιατρική νοσηλεία λόγω της σοβαρότητας αυτής της διαταραχής και του πολύ υψηλού κινδύνου αυτοκτονίας. Η ψυχωτική κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί τόσο στη μονοπολική όσο και στη διπολική κατάθλιψη.
6. Άτυπη κατάθλιψη
Οι ασθενείς με αυτόν τον τύπο κατάθλιψης έχουν τα ίδια καταθλιπτικά συμπτώματα με εκείνους με τυπική κατάθλιψη με δύο εξαιρέσεις: ενώ στην τυπική κατάθλιψη οι ασθενείς έχουν έλλειψη όρεξης (συχνά με απώλεια βάρους) και δυσκολίες να κοιμηθούν, οι ασθενείς με άτυπη κατάθλιψη εμφανίζουν υπερκατανάλωση τροφής και υπερβολικό ύπνο. Αυτός ο τύπος μπορεί να εμφανιστεί σε μονοπολική και διπολική κατάθλιψη.
7. Εποχική συναισθηματική διαταραχή (ΕΣΔ)
Οι ασθενείς με ΕΣΔ εμφανίζουν τα άτυπα συμπτώματα που περιγράφονται στην άτυπη κατάθλιψη και επιπλέον υποφέρουν από αυτό το είδος κατάθλιψης μόνο κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης εποχής του έτους, στις περισσότερες περιπτώσεις κατά το φθινόπωρο και το χειμώνα. Συνήθως, όταν τελειώσει η περίοδος της κατάθλιψης, οι άνθρωποι γίνονται καλά και ξαναβρίσκουν την κανονική τους λειτουργία.
